26 mei 2016

SER verkent uitweg uit pensioenmisère

Onder de huidige pensioenregels leidt de extreem lage rente ertoe dat pensioenfondsen niet kunnen indexeren en mogelijk zelfs moeten gaan korten. Het perspectief op indexatie kan alleen verbeteren als de rente weer wat gaat stijgen of als pensioenfondsen minder afhankelijk worden gemaakt van die rente. De rente hebben we niet of nauwelijks in de hand. Die wordt bepaald op de financiële markten, waarbij ook het beleid van de (onafhankelijke) Europese Centrale Bank een belangrijke rol speelt. Wel kunnen we onze pensioenen veel minder afhankelijk maken van de marktrente. De SER heeft in een in mei uitgebrachte verkenning een interessante mogelijkheid daartoe uitgewerkt.

Persoonlijke pensioenpotjes met risicodeling
In het huidige stelsel zeggen pensioenfondsen met een grote mate van zekerheid een pensioen van een bepaalde hoogte toe. Dat noemen we een (nominale) uitkeringsovereenkomst. Voor het nakomen van die toezegging moeten de fondsen voldoende geld hebben. Wat voldoende is wordt berekend met een rente die de fondsen krijgen als ze de ingelegde pensioenpremies zo veilig mogelijk zouden onderbrengen. Die risicovrije rente is nu extreem laag. De veel hogere rendementen die pensioenfondsen naar verwachting feitelijk kunnen boeken tellen niet mee. De SER heeft nu een pensioenregeling verkend waarbij de toezegging van een bepaald eindresultaat wordt losgelaten. In deze variant bouwen alle deelnemers een eigen pensioenpotje op. Wel worden deze potjes gezamenlijk belegd. Iedere deelnemer krijgt jaarlijks een indicatie van het pensioen dat met dit potje kan worden bereikt. Om te voorkomen dat, door pech of geluk met de economische omstandigheden, het te bereiken pensioen te zeer gaat verschillen tussen leeftijdsgroepen, wordt er een gezamenlijke buffer aangelegd. Als het heel goed gaat vloeit een deel van de jaarlijkse rendementen in de buffer en als het slecht gaat worden de persoonlijke potjes vanuit de buffer op peil gehouden. In zo’n systeem, dat blijkens de verkenning van de SER kán werken, zijn de pensioenfondsen bevrijd van de knellende band van de rente.
Wat hebben de gepensioneerden hieraan?
Een nieuw systeem met eigen potjes kan alleen een goede oplossing zijn als ook alle opgebouwde aanspraken en ingegane rechten worden omgezet naar persoonlijke pensioenrekeningen. Vanzelfsprekend moet zo’n overgang voor alle leeftijdsgroepen eerlijk uitwerken. Overigens lijken gepensioneerden zoals het nu gaat vooral te winnen te hebben bij welke overgang dan ook. Hun perspectief onder het huidige stelsel is immers redelijk desastreus.

Is er nog een andere oplossing?
Het niet meer doen van een pensioentoezegging en overstappen op persoonlijke pensioenpotjes is niet de enig mogelijke oplossing voor de lage rente. De lijn van het Pensioenakkoord uit 2010 kan ook nog steeds een uitweg bieden. Er blijft dan sprake van een toegezegde uitkeringshoogte, maar daarover wordt geen (schijn)zekerheid meer geboden. In plaats daarvan wordt het beleid helemaal gericht op de ambitie de toegezegde uitkering waarde- of welvaartsvast te houden (dus te laten meegroeien met de prijzen of lonen). We noemen dit een reële uitkeringsovereenkomst. Bij dat type pensioencontract past dat het pensioenfondsen wordt toegestaan om te rekenen met een, uiteraard heel voorzichtig vastgesteld, verwacht rendement en zich niet meer arm hoeven te rekenen met de extreem lage marktrente. Struikelblok voor deze oplossing is dat een politieke meerderheid vooralsnog een andere rekenrente volledig blokkeert.

Weer een verkenning, het duurt allemaal veel te lang
Dat vinden wij ook. Het punt is dat de politiek aan zet is om de pensioenregels zo te veranderen dat sociale partners en pensioenfondsen aan de slag kunnen. Daarom hebben we meegewerkt aan een verkenning die zoveel mogelijk voorwerk doet in de richting van het behoud van een sterke collectieve pensioenregeling voor werkenden en gepensioneerden. We laten zien hoe een toekomstbestendige pensioenregeling kan worden vormgegeven en wat daar voor nodig is aan wetgeving. Het kabinet heeft aangegeven dat de echte knopen doorgehakt worden na de verkiezingen van begin volgend jaar. We moeten dus heel alert zijn op hoe de politieke partijen de verkiezingen ingaan ten aanzien van de pensioenen. En voor de korte termijn blijft CNV Onderwijs pleiten voor een realistischer rekenrente voor de pensioenfondsen!

Bijeenkomsten
Er worden verspreid over het land door het CNV 5 bijeenkomsten gehouden. Daar bespreken we de toekomst van ons pensioen onder deskundige begeleiding zodat vragen en opmerkingen aan bod kunnen komen. Meer weten? Klik hier.