1 november 2019

Medisch handelen in onderwijstijd

Er is een factsheet “gezondheidszorg in onderwijstijd” verschenen. En om maar meteen met de deur in huis te vallen: wij zijn daar zeer ontevreden over, omdat er bewust voor is gekozen om vaag te blijven over de aansprakelijkheidsrisico’s die werknemers kunnen lopen als ze medische handelingen verrichten. Bewust? Jazeker, we hebben meerdere keren, schriftelijk en mondeling, gevraagd om daar duidelijk en eerlijk over te zijn. Opmerkelijk is dat ook de Tweede Kamer er op heeft aangedrongen om de positie van onderwijspersoneel te verduidelijken. Tevergeefs dus.

Even terug in de tijd. Met de invoering van Passend Onderwijs moeten schoolbesturen meer dan voorheen leerlingen die dat nodig hebben onderwijsondersteuning bieden. Die ondersteuningsbehoefte kan ook medisch van aard zijn. In december 2015 hebben de ministeries van Volksgezondheid (VWS) en Onderwijs (OCW) een factsheet uitgebracht met daarin een overzicht van (de juridische) mogelijkheden voor een PO-school om leerlingen met diabetes medische zorg te geven. In dat factsheet “diabeteszorg in het primair en in het nieuwe factsheet staat wie er in concrete situaties op school zorg kunnen verlenen. Dat kunnen bijvoorbeeld de ouders van het kind zijn, soms ook het kind zelf en natuurlijk reguliere zorgprofessionals. Als mogelijkheid wordt ook genoemd dat de zorg verleend wordt door onderwijspersoneel, maar dan optredend als privépersoon, en dus niet vanuit zijn functie of beroep.

Sociale partners in zowel het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs hebben destijds al aangegeven dat die laatste optie, onderwijspersoneel optredend als privépersoon, niet wenselijk is. De onderwijsprofessionals zijn immers niet toegerust en geschoold voor het verrichten van medische handelingen, de uitzonderingen daar gelaten. Daar komt nog een belangrijk punt bij. Als een onderwijswerknemer in opdracht van het schoolbestuur medische handelingen verricht, dan blijft in beginsel het schoolbestuur aansprakelijk in het geval er onverhoopt wat misgaat. Als onderwijspersoneel als privépersoon medische handelingen verricht, dan is het schoolbestuur niet aansprakelijk als er wat misgaat, maar degene die die handelingen heeft verricht. Het (eerste) factsheet ging over diabeteszorg in het primair onderwijs, maar deze beschrijvingen zijn natuurlijk m.m. ook van toepassing op medische handelingen voor andere aandoeningen.

Om deze redenen raden sociale partners in het primair en voortgezet onderwijs destijds al het verlenen van medische zorg door onderwijspersoneel als privépersoon af.[1]

Het factsheet “gezondheidszorg in het onderwijs” vervangt het factsheet “diabeteszorg in het primair onderwijs”, maar opnieuw vinden we niks terug over die aansprakelijkheidskwestie. Zeker, onderwijspersoneel kan niet verplicht worden om als privépersoon medische handelingen te verrichten. Maar veel mensen voelen toch de druk om dat toch maar wél te doen, omdat ze weten dat anders die kinderen misschien niet naar school kunnen. Maar juist voor die mensen is eerlijke voorlichting over de aansprakelijkheidsrisico’s noodzakelijk.

Is er dan helemaal niks verbeterd? Jawel, dit nieuwe factsheet is op een aantal punten beter en vooral duidelijker dan het vorige. Maar op een zeer cruciaal punt, is het verslechterd. Ondanks de – bekende – standpunten van sociale partners én de Tweede Kamer. Wij zullen hier de Tweede Kamer zeker aan herinneren.

[1] Natuurlijk moet onderwijspersoneel wél handelen als er sprake is van een acute levensbedreigende situatie. Dat geldt namelijk voor iedere burger, en het nalaten van die hulp bij levensgevaar is strafbaar.